ความผิดพลาด

อิลยา เซอร์เกอิทช์ เปปลอฟ และภรรยาของเขา คลีโอพัตรา เปโตรฟนา ยืนอยู่ที่ประตู แอบฟังอย่างตั้งใจ อีกด้านหนึ่งในห้องรับแขกเล็กๆ นั้น ดูเหมือนกำลังมีฉากรักใคร่เกิดขึ้นระหว่างคนสองคน คือ นาตาเชนกา ลูกสาวของพวกเขา และครูโรงเรียนประจำอำเภอชื่อ ชชูปกิน

“เขากำลังลุกขึ้นแล้ว!” เปปลอฟกระซิบเสียงสั่นด้วยความกระวนกระวายและถูมือ “เอาล่ะ คลีโอพัตรา จำไว้ให้ดี ทันทีที่พวกเขาเริ่มพูดถึงความรู้สึกของตนเอง ให้รีบนำรูปเคารพลงมาจากกำแพง แล้วเราจะเข้าไปอวยพรพวกเขา… เราจะจับเขาได้… การอวยพรด้วยรูปเคารพนั้นศักดิ์สิทธิ์และมีผลผูกพัน… เขาจะหนีไม่พ้น หากเขานำมันเข้าไปในราชสำนัก”

อีกด้านหนึ่งของประตู มีบทสนทนาดังนี้:

“อย่าทำอย่างนั้นสิ!” ชชูปกินกล่าวพลางจุดไม้ขีดไฟกับกางเกงลายตารางของเขา “ผมไม่เคยเขียนจดหมายถึงคุณเลย!”

“ฉันชอบแบบนั้น! ราวกับว่าฉันไม่รู้จักลายมือของคุณมาก่อนเลย!” เด็กสาวหัวเราะคิกคักพร้อมกับทำเสียงแหลมอย่างเสแสร้งพลางแอบมองตัวเองในกระจกอยู่เรื่อยๆ “ฉันรู้ตั้งแต่แรกแล้ว! และคุณนี่มันแปลกจริงๆ! คุณเป็นปรมาจารย์ด้านการเขียน แต่คุณเขียนได้แย่เหมือนแมงมุม! คุณจะสอนการเขียนได้อย่างไรในเมื่อคุณเขียนได้แย่ขนาดนี้?”

“หืม! … นั่นไม่มีความหมายอะไรเลย สิ่งสำคัญในการสอนเขียนหนังสือไม่ใช่ลายมือ แต่เป็นการควบคุมเด็กๆ ให้เรียบร้อย คุณตีหัวคนหนึ่งด้วยไม้บรรทัด สั่งให้อีกคนคุกเข่าลง … นอกจากนี้ ลายมือก็ไม่มีอะไรสำคัญ! เนคราสซอฟเป็นนักเขียน แต่ลายมือของเขาน่าอับอาย มีตัวอย่างลายมือของเขาอยู่ในผลงานรวมของเขา”

“คุณไม่ใช่เนคราสซอฟนี่นา…” (ถอนหายใจ) “ฉันอยากแต่งงานกับนักเขียนจังเลย เขาคงเขียนบทกวีให้ฉันตลอดเวลา”

“ฉันสามารถเขียนบทกวีให้คุณได้เช่นกัน ถ้าคุณต้องการ”

“คุณสามารถเขียนเกี่ยวกับอะไรได้บ้าง?”

“ความรัก—ความหลงใหล—ดวงตาของคุณ คุณจะต้องคลั่งไคล้เมื่อได้อ่านมัน มันจะทำให้แม้แต่ก้อนหินยังหลั่งน้ำตา! และถ้าฉันเขียนบทกวีที่แท้จริงให้คุณ คุณจะยอมให้ฉันจูบมือคุณไหม?”

“แค่นั้นเอง! ถ้าอยากจูบก็จูบได้เลย”

ชชูปกินกระโดดขึ้น แล้วทำตาเขินๆ ก่อนจะก้มลงไปเช็ดมือเล็กๆ อ้วนๆ ที่มีกลิ่นสบู่ไข่

“เอาอนุสาวรีย์ลงเถอะ” เปปลอฟกระซิบอย่างลนลาน หน้าซีดด้วยความตื่นเต้น พลางติดกระดุมเสื้อโค้ทและใช้ศอกสะกิดภรรยา “ไปกันเถอะ เดี๋ยวนี้!”

และโดยไม่รอช้าแม้แต่วินาทีเดียว เปปลอฟก็เปิดประตูออกอย่างแรง

“ลูกๆ เอ๋ย” เขาพึมพำพลางยกแขนขึ้นและกระพริบตาด้วยน้ำตา “ขอพระเจ้าอวยพรพวกเจ้า ลูกๆ ของข้า ขอให้พวกเจ้ามีชีวิตยืนยาว มีลูกหลานมากมาย และทวีจำนวนขึ้น”

“และ—และฉันก็ขออวยพรให้พวกเจ้าด้วย” คุณแม่พูดออกมาพลางร้องไห้ด้วยความสุข “ขอให้พวกเจ้ามีความสุขนะ ลูกรัก! โอ้ พวกเจ้ากำลังเอาสมบัติชิ้นเดียวของฉันไป!” เธอกล่าวกับชูปกิน “รักลูกสาวของฉัน จงดีกับเธอด้วย…”

ปากของชูปกินอ้าค้างด้วยความประหลาดใจและตกใจ การโจมตีของพ่อแม่นั้นอุกอาจและไม่คาดคิดจนเขาพูดอะไรไม่ออกสักคำ

“ฉันซวยแน่! ฉันโดนตัดต่อแล้ว!” เขาคิดพลางตัวอ่อนปวกเปียกด้วยความหวาดกลัว “ทุกอย่างจบสิ้นแล้วสำหรับแก ไอ้หนุ่ม! หนีไม่พ้นแล้ว!”

และเขาก้มศีรษะลงอย่างนอบน้อม ราวกับจะกล่าวว่า “รับข้าไปเถิด ข้าพ่ายแพ้แล้ว”

“ขอพระพรจงมีแด่เจ้า” พระบิดาตรัสต่อ และพระองค์ก็ทรงหลั่งน้ำตาเช่นกัน “นาตาเชนกา ลูกสาวของข้า จงอยู่เคียงข้างเขาเถิด คลีโอพัตรา จงนำรูปเคารพมาให้ข้า”

แต่ทันใดนั้นพ่อก็หยุดร้องไห้ และสีหน้าของเขาก็บิดเบี้ยวด้วยความโกรธ

“ยัยโง่!” เขาพูดกับภรรยาอย่างโมโห “แกมันโง่! นั่นรูปเคารพเหรอ?”

“โอ้! เหล่าผู้บริสุทธิ์ยังมีชีวิตอยู่!”

เกิดอะไรขึ้น? อาจารย์สอนเขียนลุกขึ้นยืนและเห็นว่าตนเองรอดแล้ว ในความรีบร้อนนั้น แม่ของเขาคว้าภาพเหมือนของลาเชตชนิคอฟ ผู้เขียน จากผนังโดยเข้าใจผิดว่าเป็นภาพไอคอน เปปลอฟผู้เฒ่าและภรรยาของเขายืนงุนงงอยู่กลางห้อง ถือภาพเหมือนไว้เหนือศีรษะ ไม่รู้จะทำอย่างไรหรือจะพูดอะไร อาจารย์สอนเขียนฉวยโอกาสจากความสับสนวุ่นวายและหนีไปได้