Clovis over de vermeende romantiek van het bedrijfsleven

'Het is tegenwoordig mode,' zei Clovis, 'om te praten over de romantiek van het zakenleven. Zoiets bestaat niet. De romantiek zat altijd al andersom, bij de luie leerling, de spijbelende leerling, de wegloper, de persoon die zich niet druk maakte om cijfers en boekhouding en het bedrijf aan zijn lot overliet. Ik geef toe dat een kruidenierswinkel een van de meest romantische en opwindende dingen is die ik ooit ben tegengekomen, maar de romantiek en de opwinding draaien om de kruidenierswaren, niet om de kruidenier zelf. De citroenen, specerijen, noten en dadels, de ansjovis in vaten en Hollandse kazen, de potten kaviaar en de kisten thee, ze voeren je mee naar Levantijnse kustplaatsen en tropische oorden, naar de oude kades en havens van de Lage Landen, naar het stoffige Astrachan en het verre Cathay; als de kruideniersleerling al enige romantiek in zich heeft, komt dat niet door een zakelijke opleiding die hij achter de toonbank krijgt, maar door een voortdurende uitnodiging om te dromen, te zwerven en arm te blijven. Als een Als kind werden plaatsen als Zuid-Amerika en Klein-Azië nauwgezet onder mijn aandacht gebracht, de namen van hun belangrijkste rivieren en de hoogten van hun voornaamste bergtoppen werden in mijn geheugen gegrift, en ik werd dringend verzocht ze te beschouwen als delen van de wereld waarin ik leefde; pas toen ik een grote, goed gesorteerde kruidenierswinkel bezocht, besefte ik dat ze werkelijk bestonden. Zulke romantische en fascinerende verhalen worden ons niet nagelaten door de zakenman; hij is slechts de saaie beheerder, die vlotjes praat over Spaanse olijven en Rangoon-rijst, een Spanje dat hij nooit gekend heeft of wilde kennen, een Rangoon dat hij zich nooit heeft kunnen voorstellen. Het was de onbekende zwerver, de zorgeloze zeeman, de doelloze verstotene, die nieuwe handelsroutes openden, nieuwe markten aanboorden, monsters of ladingen van nieuwe eetwaren en onbekende specerijen mee naar huis brachten. Het waren zij die de glamour en romantiek naar de drempel van het zakenleven brachten, waar het prompt werd gereduceerd tot ponden, shillings, en pence; gefactureerd, dubbel geboekt, geciteerd, afgeschreven, enzovoort; de meeste van die termen zijn waarschijnlijk onjuist, maar een kleine onnauwkeurigheid kan soms een hoop uitleg besparen.

“Aan de andere kant van het verhaal staat de ijverige leerling, die opgroeide tot zakenman, vroeg trouwde en lang doorwerkte, en met duizenden tegelijk in kleine villa's buiten de grote steden woonde. Hij ligt met duizenden begraven op Kensal Green en andere grote begraafplaatsen; alle romantiek die hij ooit bezat, werd voortijdig begraven in zijn winkel, magazijn en kantoor. Telkens als ik ook maar enigszins de neiging voel om zakelijk, methodisch of zelfs maar fatsoenlijk ijverig te zijn, ga ik naar Kensal Green en bekijk ik de graven van degenen die in hun werk zijn gestorven.”