De Blikken Trommel

In De Blikken Trommel wordt een verteller geïntroduceerd die volhoudt dat hij er als kind voor koos om niet verder te groeien. Oskar Matzerath vertelt zijn familiegeschiedenis vanuit een instelling, waarbij hij zijn trommel, zijn bijzondere gaven en zijn zeer selectieve geheugen gebruikt om een ​​leven te reconstrueren dat zich verzet tegen alledaags realisme. Grass plaatst deze performance in de context van de geschiedenis van Danzig en de catastrofes rond de opkomst en ondergang van het nazisme.

Oskar is een energieke gids en een uiterst dubieuze getuige. Zijn kleine gestalte biedt een uitkijkpunt van waaruit volwassen pretenties absurd lijken, maar de positie van schijnbare buitenstaander kan ook een excuus worden. De roman stelt herhaaldelijk de grens tussen het observeren van wangedrag en het eraan deelnemen ter discussie. Beweringen van kinderlijke afstandelijkheid ontslaan een verteller die in staat is tot manipulatie en buitengewone zelfrechtvaardiging niet automatisch van schuld.

De stijl is compact, lichamelijk, repetitief en inventief. Eten, muziek, seks, handel en politiek spektakel vullen de pagina's. Grass gebruikt vaak groteske humor die bij een serieuze uitleg wellicht ontbreekt: alledaagse verlangens gaan hand in hand met historisch geweld, en het gewone huishouden raakt verweven met de bredere publieke wereld. Het resultaat is krachtig, maar zelden prettig om naar te kijken. De fantastische elementen bieden geen gemakkelijke ontsnapping aan de geschiedenis.

Dit boek is vooral geschikt voor lezers die bereid zijn een onbetrouwbare stem te volgen door een breedvoerig en vaak verontrustend verhaal. Het boek bevat seksuele passages, wreedheid en opzettelijk weerzinwekkende beelden. Een lezer die een ingetogen historisch verhaal of een consistent sympathieke hoofdpersoon verwacht, zal het waarschijnlijk vermoeiend vinden. Enige kennis van Danzigs omstreden setting maakt de veranderingen in de identiteit van de personages in de roman wel makkelijker te volgen.

De grootste kracht van het boek schuilt in de druk die het uitoefent op verhalen over onschuld. Oskars verhaal is fascinerend, mede omdat het niet zomaar te vertrouwen is. Het lezen ervan vereist niet alleen aandacht voor wat het geheugen bewaart, maar ook voor de manier waarop iemand probeert te bepalen hoeveel verantwoordelijkheid dat geheugen toelaat.