Frankenstein

Frankenstein biedt een andere ervaring dan het vertrouwde beeld van een stom laboratoriummonster. Het schepsel leert spreken, denkt na over de wereld die hem afwijst en vraagt zijn maker verantwoording af te leggen voor het feit dat hij hem erin heeft gebracht. Victor Frankenstein vertelt ondertussen over zijn eigen lijden met een welsprekendheid die hem nog geen betrouwbare morele gids maakt.

De verhalen binnen verhalen moedigen de lezer aan tegenstrijdige getuigenissen af te wegen. Een ontdekkingsreiziger luistert naar Victor; Victor vertelt het relaas van het schepsel; elke verteller wil medeleven. Die structuur geeft het boek een vruchtbare instabiliteit. De verantwoordelijkheid laat zich niet vaststellen door eenvoudigweg het welbespraaktste slachtoffer te kiezen.

Shelley combineert speculatieve verbeelding met familietragedie en een weids gotisch landschap. De wetenschappelijke werkwijze is minder belangrijk dan de gevolgen van iets maken zonder voorbereid te zijn op de zorg ervoor. Eenzaamheid, opvoeding en de behoefte aan erkenning verbinden het uitzonderlijke uitgangspunt met gewone menselijke kwetsbaarheden.

Een deel van de reizen en de herhaling van gevoelens kan traag aanvoelen voor wie een compact griezelverhaal zoekt. Geduld wordt beloond door het centrale relaas van het schepsel, waarin nieuwsgierigheid en hoop geleidelijk op uitsluiting stuiten. Uitgaven gebaseerd op 1818 en 1831 verschillen, dus een goede inleiding helpt te begrijpen welke tekst men voor zich heeft. Het boek is bijzonder lonend voor wie zich aangetrokken voelt tot ethische vragen over uitvindingen, ouderschap en de verhalen waarmee mensen verlating rechtvaardigen.