Bir Devlet Memurunun Ölümü

Güzel bir akşam, Ivan Dmitritch Tchervyakov adında, en az onun kadar saygın bir devlet memuru, locanın ikinci sırasında oturmuş, bir opera dürbünüyle Cloches de Corneville'e bakıyordu. Bakarken mutluluğun doruklarında olduğunu hissediyordu. Ama aniden… Hikayelerde bu “Ama aniden” ifadesine çok sık rastlanır. Yazarlar haklı: Hayat sürprizlerle dolu! Ama aniden yüzü buruştu, gözleri kayboldu, nefesi kesildi… Opera dürbününü gözlerinden aldı, eğildi ve… “Apçi!” diye hapşırdı, gördüğünüz gibi. Herhangi bir yerde hapşırmak kınanacak bir şey değildir. Köylüler hapşırır, polis şefleri de, hatta bazen özel danışmanlar bile. Bütün insanlar hapşırır. Tchervyakov hiç şaşırmadı, yüzünü mendiliyle sildi ve kibar bir adam gibi, hapşırmasıyla kimseyi rahatsız edip etmediğini görmek için etrafına bakındı. Fakat sonra kafası karıştı. Önündeki tribünlerin ilk sırasında oturan yaşlı bir beyefendinin, kel kafasını ve boynunu eldiveniyle dikkatlice sildiğini ve kendi kendine bir şeyler mırıldandığını gördü. Çervyakov, yaşlı beyefendide Ulaştırma Bakanlığı'nda görev yapan sivil general Brizzhalov'u tanıdı.

Çervyakov kendi kendine, "Onu biraz lekeledim," diye düşündü, "benim bölümümün başı değil ama yine de garip bir durum. Özür dilemeliyim."

Çervyakov öksürdü, tüm vücudunu öne eğdi ve generalin kulağına fısıldadı.

“Affedersiniz, Ekselansları, yanlışlıkla üzerinize su sıçrattım…”

"Boş ver, boş ver."

"Aman Tanrım, özür dilerim, ben... ben bunu kastetmedim."

"Lütfen, oturun! Dinlememe izin verin!"

Çervyakov mahcup olmuştu, aptalca gülümsedi ve sahneye dalmış bir şekilde bakakaldı. Sahneye baktı ama artık mutluluk hissetmiyordu. Huzursuzluk onu rahatsız etmeye başladı. Arada Brizzhalov'un yanına gitti, yanında yürüdü ve utangaçlığını yenerek mırıldandı:

“Üzerinize sıçrattım, Ekselansları, affedin beni… görüyorsunuz… ben yapmadım ki…”

"Ah, yeter artık... Unutmuştum, siz de durup duruyorsunuz!" dedi general, alt dudağını sabırsızca oynatarak.

“Unutmuş ama gözlerinde şeytani bir parıltı var,” diye düşündü Çervyakov, generale şüpheyle bakarak. “Ve konuşmak istemiyor. Ona açıklamam gerek… gerçekten böyle bir niyetim olmadığını… bunun doğanın kanunu olduğunu, yoksa üzerine tükürmek istediğimi düşünecek. Şimdi öyle düşünmüyor ama sonra düşünecek!”

Eve döndüğünde Çervyakov karısına görgü kurallarını çiğnediğini anlattı. Karısının olaya çok hafife aldığını düşündü; biraz korkmuştu, ama Brizzhalov'un farklı bir departmanda olduğunu öğrenince rahatladı.

"Yine de gidip özür dilesen iyi olur," dedi, "yoksa halk önünde nasıl davranacağını bilmediğini düşünecek."

“İşte sorun da bu! Özür diledim ama o bunu bir şekilde tuhaf karşıladı… tek kelime bile mantıklı konuşmadı. Düzgün konuşmaya vakit yoktu.”

Ertesi gün Çervyakov yeni bir üniforma giydi, saçını kestirdi ve Brizzhalov'un yanına gidip durumu açıkladı; generalin kabul odasına girdiğinde orada bir grup dilekçe sahibi ve aralarında generalin de olduğunu, onlarla görüşmeye başladığını gördü. Birkaç dilekçe sahibini sorguladıktan sonra general gözlerini kaldırıp Çervyakov'a baktı.

"Dün Arcadia'da, hatırlarsanız, Ekselansları," diye başladı diğeri, "hapşırdım ve... yanlışlıkla... Ekselansları..."

"Ne saçmalık... Bu akıl almaz bir şey! Sizin için ne yapabilirim ki?" dedi general, bir sonraki dilekçe sahibine.

Çervyakov yüzü bembeyaz kesilerek, “Konuşmuyor,” diye düşündü; “bu da kızgın olduğu anlamına geliyor… Hayır, böyle kalamaz… Ona durumu açıklayacağım.”

General, dilekçe sahiplerinin sonuncusuyla görüşmesini bitirip iç odalarına doğru dönerken, Çervyakov ona doğru bir adım attı ve mırıldandı:

"Sayın Ekselansları! Sizi rahatsız etme cüretini gösteriyorsam, bu tamamen pişmanlık duygusundan kaynaklanıyor diyebilirim! ... İnanır mısınız, kasıtlı değildi."

Generalin yüzü yaşlarla doldu ve elini salladı.

"Bana sadece alay ediyorsunuz efendim," dedi kapıyı arkasından kapatırken.

“Bunun neresinde alay var?” diye düşündü Çervyakov, “hiç öyle bir şey yok! O bir general ama anlayamıyor. Eğer durum böyleyse, o bandodan artık özür dilemeyeceğim! Cehennem alsın onu. Ona bir mektup yazacağım ama gitmeyeceğim. Tanrı aşkına, gitmeyeceğim.”

Çervyakov eve yürürken böyle düşünüyordu; generale mektup yazmadı, uzun uzun düşündü ama bir türlü o mektubu yazamadı. Ertesi gün gidip bizzat açıklamak zorunda kaldı.

General sorgulayıcı bakışlarla ona baktığında, "Dün Ekselanslarını rahatsız etmeye cüret ettim," diye mırıldandı, "sizin dediğiniz gibi alay etmek için değil. Hapşırırken üzerinize su sıçrattığım için özür diliyordum... Ve sizinle alay etmeyi aklımdan bile geçirmedim. Eğer sizinle alay etmeye cüret edersem, eğer alay etmeye başlarsak, o zaman insanlara saygı kalmaz, saygı kalmaz..."

"Defolun!" diye bağırdı general, aniden morarıp baştan aşağı titreyerek.

Çervyakov, dehşet içinde uyuşmuş bir fısıltıyla, "Ne?" diye sordu.

"Defolun!" diye tekrarladı general, ayaklarını yere vurarak.

Çervyakov'un midesinde bir şey kopmuş gibiydi. Hiçbir şey görmeden ve duymadan sendeleyerek kapıya gitti, sokağa çıktı ve tökezleyerek yürümeye başladı. ... Üniformasını çıkarmadan, mekanik bir şekilde eve ulaştı, kanepeye uzandı ve öldü.