การเสียชีวิตของข้าราชการ

เย็นวันหนึ่ง ข้าราชการชั้นผู้น้อยนามว่า อีวาน ดมิทริช เชอร์เวียคอฟ กำลังนั่งอยู่แถวที่สองของที่นั่งชมการแสดง มองผ่านกล้องส่องทางไกลชมโอเปร่าไปยังโดมแก้วของคอร์เนวิลล์ เขามองและรู้สึกถึงความสุขอย่างที่สุด แต่แล้วทันใดนั้น… ในเรื่องราวต่างๆ เรามักพบกับ “แต่แล้วทันใดนั้น” อยู่บ่อยๆ ผู้เขียนพูดถูก ชีวิตนั้นเต็มไปด้วยเรื่องเซอร์ไพรส์! แต่แล้วทันใดนั้นใบหน้าของเขาก็ย่น ดวงตาของเขาหายไป ลมหายใจของเขาหยุดชะงัก… เขาเอากล้องส่องทางไกลออกจากตา ก้มลงและ… “อ๊าปชี!” เขาจามอย่างที่คุณเห็น การจามไม่ใช่เรื่องน่าตำหนิสำหรับใครก็ตาม ไม่ว่าที่ไหน ชาวนาก็จาม ผู้กำกับตำรวจก็จาม และบางครั้งแม้แต่สมาชิกสภาองคมนตรีก็จาม ผู้ชายทุกคนจาม เชอร์เวียคอฟไม่ได้สับสนเลยแม้แต่น้อย เขาเช็ดหน้าด้วยผ้าเช็ดหน้า และอย่างสุภาพ เขาเหลียวมองไปรอบๆ เพื่อดูว่าการจามของเขารบกวนใครหรือไม่ แต่แล้วเขาก็เกิดความสับสนขึ้น เขาเห็นชายชราคนหนึ่งนั่งอยู่ข้างหน้าเขาในแถวแรกของที่นั่ง กำลังเช็ดศีรษะที่ล้านและลำคอของเขาอย่างระมัดระวังด้วยถุงมือ และพึมพำอะไรบางอย่างกับตัวเอง ในตัวชายชรานั้น เชอร์เวียคอฟจำได้ว่าคือบริซซาลอฟ นายพลพลเรือนที่รับราชการในกรมการขนส่ง

“ฉันทำหกใส่เขาแล้ว” เชอร์เวียคอฟคิด “เขาไม่ใช่หัวหน้าแผนกของฉัน แต่ถึงอย่างนั้นมันก็น่าอึดอัดใจ ฉันต้องขอโทษ”

เชอร์เวียคอฟไอเบาๆ โน้มตัวไปข้างหน้าทั้งตัว แล้วกระซิบที่หูของนายพล

“ขออภัยค่ะ ท่านผู้มีเกียรติ ดิฉันทำหกใส่ท่านโดยไม่ได้ตั้งใจค่ะ…”

“ไม่เป็นไร ไม่เป็นไร”

“ขอโทษด้วย ฉัน… ฉันไม่ได้ตั้งใจ”

“โอ้ ได้โปรดนั่งลง! ให้ฉันฟังหน่อย!”

เชอร์เวียคอฟรู้สึกเขินอาย เขายิ้มอย่างโง่ๆ แล้วหันไปจ้องมองเวที เขามองอยู่อย่างนั้นแต่ก็ไม่ได้รู้สึกมีความสุขอีกต่อไป เขาเริ่มรู้สึกไม่สบายใจ ในช่วงพักการแสดง เขาเดินไปหาบริซซาลอฟ เดินเคียงข้างเขา และเอาชนะความเขินอายของตัวเองด้วยการพึมพำว่า:

“ผมทำน้ำกระเด็นใส่ท่านครับ ท่านผู้ทรงเกียรติ โปรดยกโทษให้ผมด้วย... คืออย่างนี้นะครับ... ผมไม่ได้ตั้งใจ...”

“พอแล้ว… ฉันลืมไปแล้ว และคุณก็ยังพูดถึงเรื่องนี้อยู่เรื่อย!” นายพลกล่าวพลางขยับริมฝีปากล่างอย่างไม่พอใจ

“เขาคงลืมไปแล้ว แต่แววตาของเขายังมีประกายชั่วร้ายอยู่” เชอร์เวียคอฟคิดพลางมองนายพลอย่างระแวง “และเขาไม่อยากพูดคุยด้วย ฉันควรจะอธิบายให้เขาฟังว่า…ฉันไม่ได้ตั้งใจจริงๆ…ว่ามันเป็นกฎของธรรมชาติ ไม่อย่างนั้นเขาจะคิดว่าฉันตั้งใจจะถ่มน้ำลายใส่เขา ตอนนี้เขายังไม่คิดอย่างนั้น แต่ในอนาคตเขาจะต้องคิดอย่างนั้นแน่!”

เมื่อกลับถึงบ้าน เชอร์เวียคอฟเล่าเรื่องที่เขาทำผิดมารยาทให้ภรรยาฟัง เขาคิดว่าภรรยาของเขามองเรื่องนี้เป็นเรื่องเล็กน้อยเกินไป เธอค่อนข้างตกใจ แต่เมื่อรู้ว่าบริซซาลอฟทำงานอยู่ในแผนกอื่น เธอก็รู้สึกสบายใจขึ้น

“ถึงอย่างนั้น คุณก็ควรไปขอโทษเขาอยู่ดี” เธอกล่าว “ไม่อย่างนั้นเขาจะคิดว่าคุณไม่รู้จักวางตัวในที่สาธารณะ”

“ใช่เลย! ฉันขอโทษแล้ว แต่เขากลับรับไปแบบแปลกๆ…เขาไม่พูดอะไรที่เข้าใจได้เลย ไม่มีเวลาที่จะคุยกันให้รู้เรื่องด้วยซ้ำ”

วันต่อมา เชอร์เวียคอฟสวมเครื่องแบบใหม่ ตัดผม และไปที่บ้านของบริซซาลอฟเพื่ออธิบายเรื่องราว เมื่อเข้าไปในห้องรับรองของนายพล เขาเห็นผู้ร้องเรียนจำนวนหนึ่ง และในจำนวนนั้นมีนายพลเองซึ่งกำลังเริ่มสัมภาษณ์พวกเขา หลังจากสอบถามผู้ร้องเรียนไปหลายคน นายพลก็เงยหน้าขึ้นมองเชอร์เวียคอฟ

“เมื่อวานที่โรงแรมอาร์คาเดีย ถ้าท่านจำได้ ท่านผู้ทรงเกียรติ” ฝ่ายหลังเริ่มพูด “ผมจามและ…บังเอิญทำน้ำลายกระเด็น…ท่าน...”

“ไร้สาระสิ้นดี... เกินจะเชื่อ! ผมจะช่วยอะไรคุณได้บ้าง” นายพลกล่าวกับผู้ร้องเรียนรายต่อไป

“เขาไม่ยอมพูด” เชอร์เวียคอฟคิดพลางหน้าซีด “นั่นหมายความว่าเขากำลังโกรธ… ไม่ได้ จะปล่อยไว้แบบนี้ไม่ได้… ฉันจะอธิบายให้เขาฟัง”

เมื่อนายพลสนทนากับผู้ร้องเรียนคนสุดท้ายเสร็จและกำลังหันกลับเข้าห้องส่วนตัว เชอร์เวียคอฟก็ก้าวเข้าไปหาเขาและพึมพำว่า:

“ฝ่าบาท! หากข้าพเจ้าขออนุญาตรบกวนฝ่าบาท ก็เป็นเพราะความรู้สึกเสียใจอย่างแท้จริง! … ไม่ได้ตั้งใจเลย หากฝ่าบาทจะกรุณาเชื่อข้าพเจ้า”

นายพลทำหน้าเศร้าสร้อยและโบกมือ

“คุณแค่ล้อเล่นผมเฉยๆ ครับ” เขากล่าวขณะปิดประตู

“มันจะล้อเล่นตรงไหนล่ะ?” เชอร์เวียคอฟคิด “ไม่มีอะไรแบบนั้นเลย! เขาเป็นนายพล แต่เขาไม่เข้าใจ ถ้าเป็นอย่างนั้นจริง ฉันจะไม่ขอโทษไอ้พวกคลั่งไคล้แบบนั้นอีกแล้ว! ขอให้ปีศาจเอาตัวมันไป ฉันจะเขียนจดหมายไปหามัน แต่ฉันจะไม่ไป สาบานต่อเทพเจ้าจูปิเตอร์ ฉันจะไม่ไป!”

เชอร์เวียคอฟคิดเช่นนั้นขณะเดินกลับบ้าน เขาไม่ได้เขียนจดหมายถึงนายพล เขาครุ่นคิดแล้วครุ่นคิดอีก แต่ก็เขียนจดหมายฉบับนั้นไม่ออก เขาต้องไปอธิบายด้วยตนเองในวันรุ่งขึ้น

“เมื่อวานผมกล้าเข้าไปรบกวนท่าน” เขาพึมพำ เมื่อนายพลเงยหน้าขึ้นมามองเขาด้วยสายตาที่สงสัย “ไม่ใช่เพื่อล้อเล่นอย่างที่ท่านพูดหรอกครับ ผมแค่ขอโทษที่จามใส่ท่าน... และผมไม่ได้คิดจะล้อเล่นท่านเลยสักนิด ถ้าผมกล้าล้อเล่นท่าน ถ้าเราล้อเล่นกันจริงๆ ก็คงไม่มีความเคารพซึ่งกันและกันแล้ว...”

“ไปซะ!” นายพลตะโกนเสียงดัง ใบหน้าของเขากลายเป็นสีม่วงและตัวสั่นไปทั้งตัว

“อะไรนะ?” เชอร์เวียคอฟถามเสียงกระซิบด้วยความหวาดกลัวจนตัวชาไปหมด

“ไปได้แล้ว!” นายพลกล่าวซ้ำพลางกระทืบเท้า

ดูเหมือนว่ามีบางอย่างผิดปกติเกิดขึ้นในท้องของเชอร์เวียคอฟ เขาไม่เห็นอะไรและไม่ได้ยินอะไรเลย เขาเซไปที่ประตู เดินออกไปที่ถนน และเดินโซเซไปเรื่อยๆ … เมื่อถึงบ้านอย่างไม่รู้ตัว โดยไม่ถอดเครื่องแบบ เขาจึงนอนลงบนโซฟาและเสียชีวิต