Klasik Edebiyat Öğrencisi

Vanya, Yunanca sınavına girmeden önce tüm kutsal resimleri öptü. Karnı alt üst olmuş gibiydi; kalbi ürperiyordu, aynı zamanda bilinmeyenin karşısında dehşetle zonkluyor ve duruyordu. O gün kaç alacaktı? Üç mü, iki mi? Altı kez annesinin yanına gidip ondan kutsama istedi ve dışarı çıkarken teyzesinden kendisi için dua etmesini rica etti. Okula giderken bir dilenciye iki kopek verdi, bu iki kopeğin cehaletini telafi edeceğini ve Tanrı'nın izniyle o korkunç kırklı ve seksenli rakamları almayacağını umuyordu.

Liseden geç geldi, dört ile beş arasında. İçeri girdi ve sessizce yatağına uzandı. İnce yüzü solgundu. Kırmızı gözlerinin etrafında koyu halkalar vardı.

Annesi yanına giderek, "Peki, nasıl geçti? Notların nasıldı?" diye sordu.

Vanya gözlerini kırpıştırdı, dudaklarını büzdü ve hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladı. Annesi bembeyaz kesildi, ağzı açık kaldı ve ellerini kavuşturdu. Tamir ettiği pantolon elinden düştü.

"Neden ağlıyorsun? Başarısız mı oldun yani?" diye sordu.

“Seçildim… İki puan aldım.”

“Böyle olacağını biliyordum! İçimde bir his vardı,” dedi annesi. “Aman Tanrım! Nasıl oldu da sınavdan geçemedin? Bunun sebebi ne? Hangi dersten kaldın?”

“Yunanca… Anne, ben… Bana phero'nun geleceğini sordular ve ben… oisomai demek yerine opsomai dedim. Sonra… son hece uzunsa vurgu yok ve ben… telaşlandım. … Alfanın uzun olduğunu unuttum. … Gidip vurguyu koydum. Sonra Artaxerxov bana eklemeli parçacıkların listesini vermemi söyledi. … Verdim ve yanlışlıkla bir zamir karıştırdım… ve bir hata yaptım… ve bu yüzden bana iki verdi. … Ben sefil bir insanım. … Bütün gece çalıştım… Bu hafta boyunca hep saat dörtte kalktım…”

“Hayır, mutsuz olan sen değil, benim, zavallı çocuk! Mutsuz olan benim! Beni iplik gibi yordun, sen Herod, sen bir işkenceci, hayatımın belası! Senin için para ödüyorum, işe yaramaz çöp; senin için sırtımı eğip didindim, ölümüne endişeliyim ve söylemeliyim ki, mutsuzum, sana ne? Nasıl çalışıyorsun?”

“Ben… Ben çalışıyorum. Bütün gece… Bunu kendin gördün.”

“Tanrı'ya beni alması için dua ettim, ama günahkar bir kadın olan beni almıyor… Beni eziyet ediyorsun! Diğer insanların da herkes gibi çocukları var, benim ise sadece bir çocuğum var ve ondan hiçbir anlam, hiçbir teselli bulamıyorum. Seni döver miydim? Seni döverdim, ama gücü nereden bulacağım? Tanrı'nın Annesi, gücü nereden bulacağım?”

Anne yüzünü bluzunun kıvrımlarına sakladı ve hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladı. Vanya acı içinde kıvranarak alnını duvara dayadı. Teyze içeri girdi.

“Demek durum böyleymiş… Tam da beklediğim gibi,” dedi, neyin yanlış olduğunu hemen tahmin ederek, yüzü solgunlaştı ve ellerini kavuşturdu. “Bütün sabah moralim bozuktu… Bir sorun geliyor diye düşünmüştüm… ve işte geldi…”

“Kötü adam, işkence!”

“Neden ona küfrediyorsun?” diye bağırdı teyze, sinirle kahverengi başörtüsünü başından çekip anneye dönerek. “Onun suçu değil! Senin suçun! Suçlu sensin! Onu neden o liseye gönderdin? Sen iyi bir hanımefendisin! Hanımefendi olmak mı istiyorsun? Aa-ah! Sanki soylu olacakmışsın gibi! Ama eğer onu, sana söylediğim gibi, işe gönderseydin… benim Kuzya'm gibi bir ofise… Kuzya yılda beş yüz ruble kazanıyor… Beş yüz ruble değerli bir para, değil mi? Ve kendini yıpratıyorsun, çocuğu da bu ders çalışmayla yıpratıyorsun, aman Tanrım! Zayıf, öksürüyor… ona bir bak! On üç yaşında ve on yaşından büyük görünmüyor.”

“Hayır, Nastenka, hayır, canım! Onu yeterince dövmedim, bu işkence! Dövülmesi gerekiyordu, mesele bu! Of… Cizvit, Muhammed, işkence!” diye yumruğunu oğluna salladı. “Sen kırbaç istiyorsun ama benim gücüm yok. Yıllar önce, o küçükken bana, 'Döv onu, döv onu!' demişlerdi. Günahkar bir kadın olarak onları dinlemedim. Ve şimdi bunun acısını çekiyorum. Biraz bekle! Seni derini yüzeceğim! Biraz bekle…”

Anne ıslak yumruğunu salladı ve ağlayarak kiracısının odasına gitti. Kiracı Yevtihy Kuzmitch Kuporossov, masasında oturmuş "Kendi Kendine Öğrenilen Dans"ı okuyordu. Yevtihy Kuzmitch zeki ve eğitimli bir adamdı. Burnundan konuşur, kokusu evdeki herkesi hapşırtan bir sabunla yıkanır, oruç günlerinde et yer ve eğitimli bir gelin arardı; bu yüzden kiracıların en zekisi olarak kabul edilirdi. Tenor olarak şarkı söylerdi.

“Sevgili dostum,” diye başladı anne, gözyaşlarına boğularak. “Eğer lütfedip oğlumu benim için döver misin? … Bana bir iyilik yap! Sınavda başarısız oldu, o baş belası çocuk! İnanır mısın, başarısız oldu! Hastalığım yüzünden onu cezalandıramıyorum. … Eğer bu kadar nazik ve düşünceli olursan, Yevtihy Kuzmitch, onu benim için döv! Hasta bir kadına acı!”

Kuporossov kaşlarını çattı ve burnundan derin bir iç çekti. Biraz düşündü, parmaklarıyla masaya vurdu ve bir kez daha iç çekerek Vanya'nın yanına gitti.

"Sana bir nevi ders veriliyor," diye başladı, "eğitim veriliyor, sana bir şans tanınıyor, ey asi genç! Bunu neden yaptın?"

Uzun süre konuştu, düzenli bir konuşma yaptı. Bilime, ışığa ve karanlığa değindi.

"Evet, genç insan."

Konuşmasını bitirdiğinde kemerini çıkardı ve Vanya'nın elini tuttu.

“Seninle başa çıkmanın tek yolu bu,” dedi. Vanya itaatkar bir şekilde diz çöktü ve başını kiracının dizlerinin arasına soktu. Belirgin pembe kulakları, kiracının dış dikişlerinde kahverengi çizgiler bulunan yeni yün pantolonuna sürtünerek yukarı aşağı hareket etti.

Vanya tek bir ses bile çıkarmadı. Akşam yapılan aile toplantısında, onu işe göndermeye karar verildi.