อัลบั้ม

คราเตอรอฟ สมาชิกสภาผู้ดำรงตำแหน่งตามชื่อเรียก มีรูปร่างผอมบางราวกับยอดแหลมของกองทัพเรือ ก้าวออกมาข้างหน้าและกล่าวกับจมีฮอฟว่า:

“ฝ่าบาท! พวกเรารู้สึกซาบซึ้งใจอย่างสุดซึ้งกับการปกครองของท่านตลอดหลายปีที่ผ่านมา และด้วยความห่วงใยดุจบิดาของท่าน…”

“ตลอดระยะเวลากว่าสิบปีที่ผ่านมา…” ซาคุชินกล่าวเสริม

“ตลอดระยะเวลากว่าสิบปีที่ผ่านมา พวกเราผู้ใต้บังคับบัญชาของท่าน ในวันอันน่าจดจำสำหรับพวกเรา...เอ่อ...วันนี้ ขอเรียนท่านผู้ทรงเกียรติว่า โปรดรับอัลบั้มภาพถ่ายของพวกเราไว้เป็นเครื่องหมายแห่งความเคารพและความกตัญญูอย่างสุดซึ้ง และหวังว่าตลอดช่วงชีวิตอันทรงเกียรติของท่าน ตลอดหลายปีต่อๆ ไป จนถึงวันสุดท้ายของชีวิต ท่านจะไม่ทอดทิ้งพวกเรา...”

“ด้วยการนำทางอันเปี่ยมด้วยความรักของท่านในเส้นทางแห่งความยุติธรรมและความก้าวหน้า…” ซาคูซินกล่าวเสริมพลางเช็ดเหงื่อที่ผุดขึ้นมาบนหน้าผากอย่างกะทันหัน เห็นได้ชัดว่าเขาอยากพูด และน่าจะเตรียมคำพูดไว้แล้ว “และ” เขากล่าวปิดท้าย “ขอให้ธงของท่านโบกสะบัดยาวนานหลายปีในเส้นทางแห่งอัจฉริยภาพ ความขยันหมั่นเพียร และความสำนึกในสังคม”

น้ำตาหยดหนึ่งไหลลงมาตามแก้มซ้ายที่เหี่ยวย่นของจมีฮอฟ

“ท่านสุภาพบุรุษทั้งหลาย!” เขากล่าวด้วยเสียงสั่นเครือ “ผมไม่คาดคิดมาก่อนเลย ผมไม่รู้มาก่อนเลยว่าท่านจะมาร่วมฉลองวาระครบรอบเล็กๆ น้อยๆ ของผม… ผมรู้สึกซาบซึ้งใจจริงๆ… มากๆ เลย… ผมจะไม่มีวันลืมช่วงเวลานี้ไปจนวันตาย และเชื่อผมเถอะ… เชื่อผมเถอะเพื่อนๆ ว่าไม่มีใครปรารถนาความสุขของท่านมากเท่าผมอีกแล้ว… และถ้าหากมีอะไรเกิดขึ้น… มันก็เพื่อประโยชน์ของท่านทั้งนั้น”

ซมีฮอฟ ผู้ดำรงตำแหน่งที่ปรึกษาพลเรือนตัวจริง จูบคราเตอรอฟ ที่ปรึกษาในนาม ซึ่งไม่คาดคิดว่าจะได้รับเกียรติเช่นนี้ และหน้าซีดเผือดด้วยความปิติยินดี จากนั้นหัวหน้าก็ทำท่าทางที่บ่งบอกว่าเขาพูดไม่ออกเพราะอารมณ์ และหลั่งน้ำตา ราวกับว่าไม่ได้รับอัลบั้มราคาแพง แต่กลับถูกพรากไปจากเขาเสียมากกว่า... เมื่อเขาตั้งสติได้บ้างแล้ว และกล่าวคำพูดที่เต็มไปด้วยความรู้สึกอีกสองสามคำ พร้อมทั้งยื่นมือไปจับมือทุกคน เขาก็ลงไปข้างล่างท่ามกลางเสียงเชียร์ดังสนั่นและรื่นเริง ขึ้นรถม้าและขับออกไป โดยมีคำอวยพรจากทุกคนตามมา ขณะที่เขานั่งอยู่ในรถม้า เขารู้สึกถึงความปิติยินดีอย่างท่วมท้นอย่างที่ไม่เคยรู้สึกมาก่อน และเขาก็หลั่งน้ำตาอีกครั้ง

เมื่อกลับถึงบ้าน ความสุขใหม่ๆ ก็รอเขาอยู่ ที่นั่นครอบครัว เพื่อนฝูง และคนรู้จักได้เตรียมการต้อนรับอย่างอบอุ่นให้เขา จนเขารู้สึกว่าเขาได้ทำคุณประโยชน์อย่างใหญ่หลวงต่อประเทศชาติ และหากเขาไม่เคยมีอยู่จริง ประเทศของเขาอาจอยู่ในสภาพที่ย่ำแย่มาก งานเลี้ยงฉลองครบรอบเต็มไปด้วยการกล่าวคำอวยพร สุนทรพจน์ และน้ำตา กล่าวโดยสรุป ซมีฮอฟไม่เคยคาดคิดมาก่อนว่าคุณงามความดีของเขาจะได้รับการยกย่องอย่างอบอุ่นเช่นนี้

“ท่านสุภาพบุรุษ!” เขากล่าว ก่อนเสิร์ฟของหวาน “เมื่อสองชั่วโมงที่แล้ว ผมได้รับการตอบแทนสำหรับความทุกข์ยากทั้งหมดที่คนรับใช้ต้องเผชิญ ไม่ใช่เพราะกิจวัตรประจำวัน ไม่ใช่เพราะตัวอักษร แต่เพราะหน้าที่! ตลอดระยะเวลาการรับใช้ของผม ผมยึดมั่นในหลักการนี้มาโดยตลอด นั่นคือ ประชาชนไม่ได้มีอยู่เพื่อเรา แต่เรามีอยู่เพื่อประชาชน และวันนี้ผมได้รับรางวัลสูงสุด! ลูกน้องของผมมอบอัลบั้มให้ผม…เห็นไหม! ผมซาบซึ้งใจมาก”

ใบหน้าเปี่ยมสุขก้มลงดูอัลบั้มและเริ่มพิจารณาอย่างละเอียด

“อัลบั้มนี้สวยจังเลยค่ะ” โอลิยา ลูกสาวของจมีฮอฟกล่าว “หนูเชื่อว่ามันต้องราคาห้าสิบรูเบิลแน่ๆ โอ้ มันน่ารักมาก! พ่อต้องยกอัลบั้มนี้ให้หนูนะคะ ได้ยินไหมคะ หนูจะดูแลมันอย่างดี มันสวยมากเลย”

หลังอาหารเย็น โอลิยาหยิบอัลบั้มรูปไปที่ห้องของเธอและปิดมันไว้ในลิ้นชักโต๊ะ วันรุ่งขึ้น เธอนำรูปข้าราชการออกจากอัลบั้ม โยนลงพื้น แล้วนำรูปเพื่อนนักเรียนของเธอมาแทนที่ เครื่องแบบราชการถูกแทนที่ด้วยเสื้อคลุมสีขาว โคลยา ลูกชายตัวน้อยของท่านผู้มีเกียรติ หยิบรูปข้าราชการเหล่านั้นขึ้นมาและทาสีเสื้อผ้าของพวกเขาเป็นสีแดง คนที่ไม่มีหนวดเขาก็ทาหนวดสีเขียวให้ และเติมเคราสีน้ำตาลให้กับคนที่ไม่มีเครา เมื่อไม่มีอะไรเหลือให้ทาสีแล้ว เขาก็ตัดรูปคนตัวเล็กๆ ออกจากกระดาษแข็ง จิ้มตาพวกเขาด้วยเข็มหมุด และเริ่มเล่นทหารกับพวกเขา หลังจากตัดรูปของที่ปรึกษาผู้มีตำแหน่งสำคัญอย่างคราเตอรอฟแล้ว เขาก็ติดเขาไว้บนกล่องไม้ขีดไฟและแบกเขาในสภาพนั้นไปยังห้องทำงานของพ่อของเขา

“พ่อคะ อนุสาวรีย์ค่ะ ดูสิ!”

ซมีฮอฟหัวเราะออกมาเสียงดัง โน้มตัวไปข้างหน้า แล้วมองเด็กน้อยด้วยความอ่อนโยน ก่อนจะจูบแก้มเขาเบาๆ

“เอาล่ะ เจ้าเด็กดื้อ ไปให้แม่ดูหน่อยสิ ให้แม่ดูด้วย”