Zapytanie

Było południe. Wołodyriew, wysoki, krępy wiejski dżentelmen z krótko ostrzyżoną głową i wyłupiastymi oczami, zdjął płaszcz, otarł czoło jedwabną chusteczką i nieco nieśmiało wszedł do kancelarii. Tam drapali…

„Gdzie mogę się tu czegoś dowiedzieć?” – zapytał, zwracając się do portiera, który niósł tacę pełną szklanek z najdalszych zakamarków biura. „Muszę tu zapytać i zabrać kopię rezolucji Rady”.

„Tam proszę! Do tego, co siedzi przy oknie!” – powiedział portier, wskazując tacą najdalsze okno. Wołodyriew kaszlnął i podszedł do okna; tam, przy zielonym stole pokrytym plamami tyfusu, siedział młody mężczyzna z włosami sterczącymi w czterech kępkach na głowie, z długim, pryszczatym nosem i w długim, wyblakłym mundurze. Pisał, wtykając długi nos w papiery. Mucha krążyła mu przy prawym nozdrzu, a on bez przerwy wyciągał dolną wargę i dmuchał pod nos, co nadawało jego twarzy wyraz skrajnie zmęczonego.

„Czy mogę zapytać o moją sprawę… u ciebie? Nazywam się Wołodyriew i, nawiasem mówiąc, muszę zabrać ze sobą kopię rezolucji Rady z 2 marca”.

Urzędnik zanurzył pióro w atramencie i sprawdził, czy nie nalał za dużo. Upewniwszy się, że pióro nie zrobi kleksa, zaczął bazgrać. Wydął wargę, ale nie musiał już dmuchać: mucha usiadła mu na uchu.

„Czy mogę tu o coś zapytać?” – powtórzył Wołodyriew minutę później. „Nazywam się Wołodyriew, jestem właścicielem ziemskim…”

„Iwanie Aleksiejczu!” – krzyknął urzędnik w powietrze, jakby nie zauważył Wołodyriewa – „Powiesz kupcowi Jalikowowi, kiedy przyjdzie podpisać kopię skargi złożonej na policji! Mówiłem mu tysiąc razy!”

„Przyszedłem w sprawie mojego pozwu z dziedzicami księżnej Gugulin” – mruknął Wołodyriew. „Sprawa jest powszechnie znana. Bardzo proszę o zajęcie się mną”.

Wciąż nie zauważając Wołodyriewa, urzędnik złapał muchę na wardze, przyjrzał jej się uważnie i odrzucił. Wieśniak zakaszlał i głośno wydmuchał nos w kraciastą chusteczkę. Ale to też nic nie dało. Nadal nikt go nie słyszał. Cisza trwała dwie minuty. Wołodyriew wyjął z kieszeni banknot rublowy i położył go na otwartej księdze przed urzędnikiem. Urzędnik zmarszczył czoło, z niepokojem przyciągnął do siebie książkę i ją zamknął.

„Małe dochodzenie. … Chcę się tylko dowiedzieć, na jakiej podstawie spadkobiercy księżniczki Gugulin… Czy mogę cię prosić?”

Urzędnik, pogrążony w myślach, wstał i drapiąc się po łokciu, podszedł do szafki po coś. Po chwili wrócił do stołu i znów pogrążył się w lekturze książki: leżał na niej kolejny rubel.

„Zajmę ci tylko chwilę. … Muszę tylko zapytać.”

Urzędnik nie słyszał, zaczął coś przepisywać.

Wołodyriew zmarszczył brwi i bezradnie spojrzał na całą piszącą bractwo.

„Piszą!” – pomyślał, wzdychając. „Piszą, niech ich diabli wezmą!”

Odszedł od stołu i zatrzymał się na środku sali, z rękami bezwładnie opuszczonymi wzdłuż ciała. Portier, przechodząc ponownie z okularami, prawdopodobnie zauważył bezradny wyraz jego twarzy, bo podszedł do niego i zapytał cicho:

„No i co? Pytałeś?”

„Pytałem, ale nie chciał ze mną rozmawiać”.

„Daj mu trzy ruble” – szepnął tragarz.

„Dałem mu już dwa.”

„Daj mu jeszcze jednego.”

Voldyrev wrócił do stołu i położył zieloną notatkę na otwartej książce.

Urzędnik znów przyciągnął do siebie książkę i zaczął przewracać kartki, aż nagle, jakby przypadkiem, podniósł wzrok na Wołodyriewa. Jego nos zaczął świecić, zrobił się czerwony i zmarszczył się w uśmiechu.

„Ach… czego chcesz?” zapytał.

„Chcę przeprowadzić dochodzenie w mojej sprawie. … Nazywam się Voldyrev.”

„Z przyjemnością! Sprawa Gugulina, prawda? Bardzo dobrze. O co więc dokładnie chodzi?”

Voldyrev wyjaśnił swoją działalność.

Urzędnik ożywił się, jakby rzucił nim huragan. Udzielił niezbędnych informacji, zlecił sporządzenie kopii, dał petentowi krzesło – i wszystko w jednej chwili. Opowiedział nawet o pogodzie i zapytał o żniwa. A kiedy Wołodyriew odszedł, odprowadził go po schodach, uśmiechając się uprzejmie i z szacunkiem, i wyglądając tak, jakby w każdej chwili mógł paść na twarz przed tym dżentelmenem. Wołodyriew z jakiegoś powodu poczuł się nieswojo i posłuszny jakiemuś wewnętrznemu impulsowi wyjął z kieszeni rubla i podał go urzędnikowi. Ten zaś kłaniał się i uśmiechał, i wziął rubla jak magik, tak że zdawał się on przecinać powietrze.

„No i co za ludzie!” – pomyślał wiejski pan wychodząc na ulicę, zatrzymał się i otarł czoło chusteczką.