Midden-March

Middlemarch stelt de vraag hoe iemand met goede bedoelingen het leven dat hem het dichtst bij staat, toch verkeerd kan begrijpen. Dorothea Brooke hoopt dat het huwelijk haar een serieus doel zal geven. Tertius Lydgate hoopt dat zijn werk in de geneeskunde hem de ruimte zal bieden zijn talenten te ontwikkelen. Eliot plaatst deze aspiraties in een stad waar het opmerkelijk moeilijk is te ontsnappen aan de kredietregelingen, familiebanden en ingesleten oordelen.

De omvang van de roman komt voort uit relaties in plaats van uit aaneengesloten gebeurtenissen. Een ogenschijnlijk onbeduidend gesprek kan iemands reputatie of een lening veranderen, terwijl persoonlijke teleurstellingen geleidelijk publieke keuzes beïnvloeden. Eliot beweegt zich tussen verschillende huishoudens zonder dat het verhaal van één personage op zichzelf voldoende is. De verteller staat soms stil bij een aanname die de mensen in de scène nog niet kunnen herkennen. Deze reflecties maken deel uit van de actie: ze leren de lezer op te merken wat zelfverzekerde verklaringen weglaten.

Het huwelijk is daarom meer dan een romantische uitkomst. Het bepaalt de toegang tot geld, werk, gezelschap en intellectuele vrijheid. Het boek onderzoekt met name het verschil tussen bewondering voor iemands belofte en begrip voor zijn of haar dagelijkse behoeften. De aandacht gaat ook uit naar mensen die ijdel, gecompromitteerd of gewoon doorsnee zijn, zonder te beweren dat mededogen verantwoordelijkheid wegneemt.

Lezers die houden van een grote sociale groep en geduldige morele observatie zullen hier buitengewoon rijk materiaal vinden. Wie op zoek is naar een vlotte opeenvolging van onthullingen, kan een trager tempo, diepgaand commentaar en verschillende verhaallijnen die zich gelijktijdig ontwikkelen verwachten. Het bijhouden van de verschillende huishoudens is in het begin handig; de onderlinge verbanden vormen al snel de bron van de kracht van de roman.

Middlemarch rechtvaardigt zijn lengte door de gevolgen zichtbaar te maken in verschillende levens. Het meest overtuigende inzicht is dat betekenisvol handelen vaak plaatsvindt onder onvolmaakte omstandigheden, met minder zekerheid en minder publieke erkenning dan de betrokkenen zich aanvankelijk hadden voorgesteld.